In het kort
- Alcohol remt het hormoon dat je nieren vocht laat vasthouden. Daardoor plas je meer en kun je uitdrogen.
- Uitdroging verklaart een deel van de dorst, hoofdpijn en duizeligheid, maar niet de hele kater.
- Water tussen de drankjes door en wat eten helpen het meest. Een elektrolytendrank de ochtend erna kan prettig zijn, vooral als je hebt overgegeven.
Wat alcohol met je vochtbalans doet
Normaal zorgt het antidiuretisch hormoon (ADH) ervoor dat je nieren water terugwinnen. Alcohol remt de aanmaak van dat hormoon. Het gevolg: je plast meer dan je drinkt, vooral in het eerste uur nadat je alcoholpromillage stijgt. Met dat extra vocht verlies je ook wat natrium, kalium en magnesium. Wie daarbij ook nog zweet op de dansvloer of overgeeft, verliest nog meer.
Waar komt een kater eigenlijk vandaan?
Onderzoekers zien een kater tegenwoordig als een optelsom van meerdere oorzaken:
- Afbraakproducten van alcohol, vooral acetaldehyde, dat giftig is voor je cellen.
- Een ontstekingsreactie van je afweersysteem, die zorgt voor dat grieperige gevoel.
- Slecht slapen: alcohol verstoort je slaap in de tweede helft van de nacht.
- Een lage bloedsuiker en een geprikkelde maag.
- Vochttekort: dorst, droge mond en een deel van de hoofdpijn.
Onderzoek waarin het bloed van mensen met een kater werd gemeten, vond nauwelijks verband tussen de zwaarte van de kater en de hoeveelheid elektrolyten in het bloed. Vocht en zout aanvullen helpt dus tegen de dorst en het slappe gevoel, maar het is geen wondermiddel.
Wat helpt wel?
- Voor het drinkenEet een goede maaltijd. Alcohol wordt dan langzamer opgenomen.
- Tijdens het drinkenNeem na elk alcoholisch drankje een glas water. Zo drink je ook minder alcohol, en dat blijft het enige wat een kater echt voorkomt.
- Voor het slapenEen groot glas water naast je bed.
- De ochtend ernaWater, en als je hebt overgegeven of erg dorstig bent een drank met wat zout, zoals bouillon, ORS of een zelfgemaakte elektrolytendrank. Eet iets lichts: een boterham, een banaan of soep.
Wat helpt niet?
- Doordrinken (een 'hair of the dog'): dat stelt de kater alleen uit.
- Heel veel water in één keer: drink verspreid, je nieren kunnen maar een beperkte hoeveelheid per uur verwerken.
- Dure anti-katerpoeders: de meeste bevatten wat elektrolyten en vitamines. Voor de werking tegen een kater is weinig bewijs.
Veelgestelde vragen
Helpen elektrolyten tegen een kater?
Ze helpen tegen het vochttekort, de dorst en het slappe gevoel, vooral als je hebt overgegeven. Ze voorkomen een kater niet, want die heeft ook andere oorzaken, zoals afbraakproducten van alcohol en slecht slapen.
Wanneer neem je elektrolyten bij een kater?
Het meeste effect heeft vocht tijdens de avond: een glas water na elk drankje. De ochtend erna kun je een elektrolytendrank of bouillon nemen, vooral als je dorstig bent of hebt overgegeven.
Is ORS goed tegen een kater?
ORS helpt goed als je hebt overgegeven of diarree hebt, omdat het vocht en zout snel aanvult. Tegen de andere katerklachten doet het niets.
Wat is het beste drankje na een avond stappen?
Water, of als je veel hebt gezweet of overgegeven een drank met wat zout, zoals bouillon of een zelfgemaakte elektrolytendrank.
Bronnen
- Verster e.a., The alcohol hangover research group consensus statement, Current Drug Abuse Reviews 2010 (link)
- Penning e.a., The pathology of alcohol hangover, Current Drug Abuse Reviews 2010 (link)
- Trimbos-instituut, alcohol en je lichaam (link)
- WHO/UNICEF, samenstelling ORS met verlaagde osmolariteit (link)
Deze informatie is algemeen en vervangt geen advies van je huisarts, apotheker of diëtist. Heb je klachten, een chronische aandoening of gebruik je medicijnen, overleg dan met hen.