In het kort
- Elk signaal in je hersenen is een uitwisseling van natrium en kalium. Je lichaam houdt die balans heel strak op peil.
- Een vochttekort van 1 tot 2 procent van je lichaamsgewicht kan al zorgen voor minder concentratie, hoofdpijn en een slechtere stemming.
- Een te laag natrium in je bloed geeft hoofdpijn, sufheid en verwardheid. Dat is een reden om een arts te bellen.
Hoe je hersenen elektrolyten gebruiken
Een hersencel geeft een signaal door door natrium even naar binnen te laten stromen en kalium naar buiten. Daarna pompt de cel alles weer terug. Die pompen gebruiken een groot deel van de energie die je hersenen verbruiken. Calcium zorgt er aan het uiteinde van de zenuw voor dat er een boodschapperstof vrijkomt, en magnesium dempt de prikkeloverdracht.
Omdat dit zo nauw luistert, houdt je lichaam de hoeveelheid natrium in je bloed binnen smalle grenzen. Kleine schommelingen merk je niet. Problemen ontstaan pas bij grotere tekorten of als er snel veel verandert.
Vochttekort en concentratie
Onderzoek bij gezonde volwassenen laat zien dat een vochttekort van ongeveer 1,5 tot 2 procent van je gewicht al effect heeft: meer moeite met concentreren, sneller moe, meer hoofdpijn en een slechtere stemming. Bij iemand van 70 kilo is dat 1 tot 1,5 liter vocht, wat je makkelijk kwijtraakt op een warme dag zonder genoeg te drinken. Het goede nieuws: met drinken is het ook snel weer over.
Te weinig natrium: verward en suf
Bij een flink te laag natrium in je bloed (hyponatriëmie) neemt je hersenweefsel water op en zwelt het een beetje. Dat geeft hoofdpijn, misselijkheid, sufheid en verwardheid, en in ernstige gevallen epileptische aanvallen. Het komt vooral voor bij ouderen die plaspillen gebruiken, bij langdurig braken en bij duursporters die te veel water drinken. Zie elektrolytentekort.
Hoofdpijn en migraine
Hoofdpijn door een vochttekort trekt meestal binnen een half uur tot drie uur weg als je water drinkt. Ook de hoofdpijn in de eerste dagen van een keto-dieet komt vaak door verlies van vocht en natrium, zie elektrolyten en keto. Voor migraine is uitdroging een bekende trigger. Magnesium wordt soms geprobeerd ter voorkoming van migraine, maar bespreek dat met je huisarts, zeker bij regelmatige aanvallen.
Wat kun je doen?
- Drink verspreid over de dag, ongeveer 1,5 tot 2 liter.
- Check de kleur van je urine met de urinekleurkaart.
- Eet gevarieerd, met groente, noten en volkoren producten voor kalium en magnesium.
- Na flink zweten, of bij keto: een drank of bouillon met wat zout.
Veelgestelde vragen
Kan een tekort aan elektrolyten brain fog geven?
Een vochttekort kan zorgen voor moeite met concentreren en een wazig gevoel. Een echt tekort aan natrium geeft sufheid en verwardheid. Brain fog heeft daarnaast veel andere oorzaken, zoals slecht slapen, stress en ziekte.
Helpen elektrolyten bij hoofdpijn?
Als de hoofdpijn door een vochttekort komt, bijvoorbeeld na zweten of bij keto, helpt water met een beetje zout vaak goed. Bij andere soorten hoofdpijn doen ze weinig.
Helpen elektrolyten bij migraine?
Uitdroging kan een migraineaanval uitlokken, dus genoeg drinken helpt mogelijk om aanvallen te voorkomen. Een elektrolytendrank is geen behandeling voor migraine. Bespreek regelmatige aanvallen met je huisarts.
Zijn elektrolyten goed voor ouderen?
Ouderen voelen minder snel dorst en gebruiken vaker plaspillen. Genoeg drinken is daarom belangrijk. Extra elektrolyten alleen na overleg met de huisarts, omdat zowel te weinig als te veel natrium bij ouderen klachten geeft.
Bronnen
Deze informatie is algemeen en vervangt geen advies van je huisarts, apotheker of diëtist. Heb je klachten, een chronische aandoening of gebruik je medicijnen, overleg dan met hen.