Elektrolytentekort: symptomen en oorzaken

Hoe ontstaat een tekort?

Een tekort aan elektrolyten door te weinig eten is zeldzaam. Het Voedingscentrum noemt een natrium- of kaliumtekort bij gezonde mensen met een normaal eetpatroon ongebruikelijk. Meestal is er iets dat zorgt voor extra verlies:

• Veel zweten: bij lange inspanning of hitte verlies je vooral natrium.
• Diarree en braken: je verliest snel vocht, natrium en kalium.
• Plaspillen (diuretica): die laten je meer natrium en kalium uitplassen.
• Een strikt koolhydraatarm of keto-dieet: in de eerste weken scheiden je nieren meer natrium uit.
• Heel veel water drinken: dan verdunt het natrium in je bloed.
• Alcohol: overmatig drinken verhoogt het verlies van magnesium en vocht.

Klachten per mineraal

Natriumtekort (hyponatriëmie)

Een te laag natrium in je bloed geeft vooral klachten in je hoofd: hoofdpijn, misselijkheid, sufheid en in ernstige gevallen verwardheid en epileptische aanvallen. Het komt het meest voor bij ouderen die plaspillen gebruiken, bij langdurig braken en bij duursporters die tijdens een wedstrijd veel water drinken zonder zout. Bij de marathon van Boston in 2002 bleek dat 13 procent van de onderzochte lopers na de finish een te laag natrium had.

Kaliumtekort (hypokaliëmie)

Kalium zit vooral in je cellen. Een tekort geeft slappe spieren, vermoeidheid, verstopping en in ernstige gevallen hartritmestoornissen. De meest voorkomende oorzaken zijn plaspillen en langdurige diarree of braken. Met gewoon eten krijg je bijna altijd genoeg kalium binnen.

Magnesiumtekort

Mogelijke klachten zijn moeheid, spierkramp en een trillend ooglid. Het Voedingscentrum wijst erop dat een tekort niet snel voorkomt en dat de hoeveelheid magnesium in je bloed weinig zegt: slechts ongeveer 1 procent van je magnesium zit in je bloed. Lees meer in het artikel over magnesium.

Calciumtekort

Je lichaam houdt het calcium in je bloed heel strak op peil, en haalt het desnoods uit je botten. Een te laag calcium in je bloed komt daardoor vooral voor bij aandoeningen van de bijschildklier of een ernstig tekort aan vitamine D. Het geeft tintelingen rond de mond en in de vingers en spierkrampen. Te weinig calcium uit voeding merk je niet direct, wel op de lange termijn aan zwakkere botten.

Is het wel een tekort?

Hoofdpijn, moeheid en kramp zijn ook de klachten van te weinig slaap, te weinig drinken, stress, een griepje of gewoon een zware training. Spierkramp tijdens het sporten komt volgens onderzoek vaker door vermoeide spieren dan door een tekort aan zout. Voor je supplementen gaat slikken, helpt het om eerlijk te kijken naar wat er de afgelopen dagen anders was.

Wat kun je zelf doen?

1. Bij zweten of warm weer: drink verspreid over de dag en eet gewoon je normale maaltijden, die bevatten genoeg zout. Na lang sporten helpt een drank met wat natrium.
2. Bij diarree of braken: drink kleine slokjes, en bij veel verlies ORS uit de apotheek of drogist.
3. Bij keto: neem een kop bouillon per dag en eet kaliumrijke groente.
4. Voor kalium en magnesium: eet aardappelen, groente, peulvruchten, noten en zuivel. Neem geen kaliumtabletten zonder overleg met een arts.

Wil je zelf een drank maken? In het artikel elektrolytendrank zelf maken staan recepten met de juiste verhoudingen.

Wanneer naar de huisarts?

Neem dezelfde dag contact op als je langer dan 12 uur niet hebt geplast, als je blijft overgeven, of als je een nierziekte, hartfalen of diabetes hebt of plaspillen gebruikt. Houden klachten als moeheid en kramp langer dan een paar weken aan, maak dan een afspraak. De huisarts kan met een bloedtest natrium, kalium, calcium en de nierfunctie meten.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen advies van je huisarts, apotheker of diëtist. Heb je klachten, een chronische aandoening of gebruik je medicijnen, overleg dan met hen.